ĐỀ NGHỊ VINH DANH DANH NHÂN VĂN HÓA THẾ GIỚI NGUYỄN QUANG BÍCH

Thứ tư - 04/11/2026 23:18

Ngày 04/11/2026, tại số 4 Lý Nam Đế (Hà Nội), Thường trực Hội đồng họ Ngô Việt Nam cùng một số cán bộ chuyên ngành đã tổ chức buổi tọa đàm về việc đề nghị các cấp có thẩm quyền lập hồ sơ trình UNESCO công nhận Danh nhân Văn hóa Thế giới đối với Hoàng giáp Nguyễn Quang Bích – Lãnh tụ phong trào Cần Vương kháng Pháp.

Tham dự buổi tọa đàm có:
• Ông Ngô Văn Tuấn – Phó Chủ tịch Thường trực Hội đồng họ Ngô Việt Nam;
• Đại tá, nhà văn Phùng Văn Khai – Tổng Biên tập Tạp chí Văn nghệ Quân đội;
• Các vị Phó Chủ tịch, Ủy viên Thường trực Hội đồng họ Ngô Việt Nam: Ngô Tiến Quý, Ngô Hữu Minh, Ngô Quang Xuân, Ngô Văn Xuân, Ngô Đình Bính, Ngô Văn Dần (Chánh Văn phòng);
• Nhà nghiên cứu lịch sử Nguyễn Văn Chiến;
• Ông Ngô Quang Nam – Nguyên Phó Chủ tịch Hội đồng họ Ngô Việt Nam, hậu duệ Hoàng giáp Nguyễn Quang Bích;
• Nhà thơ Nguyễn Hữu Quang.

Tại buổi thảo luận, các đại biểu thống nhất đánh giá: Thời gian qua, các cơ quan, tổ chức hữu quan của Nhà nước đã từng phối hợp tổ chức một số hội thảo khoa học về danh nhân Nguyễn Quang Bích, trong đó kiến nghị tiếp tục nghiên cứu, bổ sung và hoàn thiện hồ sơ khoa học trình Ủy ban Quốc gia UNESCO Việt Nam đề nghị vinh danh ông là Danh nhân Văn hóa Thế giới; đồng thời tổ chức các hoạt động tôn vinh nhân dịp kỷ niệm năm tròn ngày sinh của ông.

Để thúc đẩy công việc trên, Thường trực Hội đồng nhất trí thành lập Nhóm Nghiên cứu gồm một số thành viên Thường trực (trong đó có ông Ngô Quang Nam) và mời thêm các chuyên gia đầu ngành thuộc các lĩnh vực: Văn hóa, Lịch sử, Ngôn ngữ, Văn học... Nhóm nhất trí mời Đại tá, nhà văn Phùng Văn Khai làm Trưởng nhóm, chủ trì và điều hành các hoạt động. Các đại biểu cũng đã phác thảo sơ bộ kế hoạch hoạt động từ nay đến hết năm 2026 và giai đoạn tiếp theo. Trong quá trình thu thập, củng cố hồ sơ, nhóm sẽ đặc biệt làm nổi bật yếu tố “Văn đức” của Danh nhân.

*Đại tá - nhà văn Phùng Văn Khai tặng sách cho đại biểu*

Nguyễn Quang Bích (tức Ngô Quang Bích, 1832 – 1890) là một lãnh tụ kiệt xuất của phong trào Cần Vương kháng Pháp tại khu vực vùng núi Tây Bắc. Ông nguyên quán tại làng Trình Phố, xã An Ninh, huyện Tiền Hải, tỉnh Thái Bình (nay là xã Tiền Hải tỉnh Hưng Yên). Vốn thuộc họ Ngô, do ông nội thừa tự bên ngoại đổi sang họ Nguyễn (gọi là Nguyễn Ngô Thiều); con cháu 5 thế hệ sau đó đều mang họ Nguyễn, vì vậy sử sách ghi nhận ông là Nguyễn Quang Bích.

Năm 1869, Nguyễn Quang Bích đỗ Đệ nhị giáp Tiến sĩ xuất thân (tức Hoàng giáp). Sau đó, ông từng kinh qua nhiều chức vụ quan trọng như: Tri phủ Lâm Thao (Phú Thọ ngày nay), Tri phủ Diên Khánh (Khánh Hòa ngày nay), Án sát tỉnh Sơn Tây, Tế tửu Quốc Tử Giám (Huế), Án sát tỉnh Bình Định... Khi thực dân Pháp xâm lược, ông kiên quyết phản đối đường lối thỏa hiệp của triều đình nhà Nguyễn, đứng lên lãnh đạo nghĩa quân chống Pháp ở khu vực Cẩm Khê, Tam Nông (Phú Thọ) và vùng núi Tây Bắc, gây cho địch nhiều tổn thất nặng nề.

Không chỉ là một nhà quân sự, Nguyễn Quang Bích còn là một nhà thơ lớn, để lại một di sản văn học và lịch sử đồ sộ có giá trị cao. Tại địa bàn hoạt động xưa (Cẩm Khê, Tam Nông) cũng như tại quê hương Tiền Hải và nhiều địa phương khác, được nhân dân kính trọng, lập đền thờ phụng và ghi nhớ công ơn.
HNVN.