Ngô Vi Liễn và công trình Địa dư chí Việt Nam

Ngô Vi Liễn tốt nghiệp Cao đẳng Luật về công tác tại Thư viện Trung ương từ năm 1923 đến năm 1927. Thời gian công tác tại đây, ông có điều kiện tham khảo các công trình khảo cứu của những bậc tiền nhân trong lĩnh vực mà mình yêu thích, đó là Địa dư chí. Ông đã cùng Đỗ Đình Nghiêm và Phạm Văn Thư biên soạn Đia dư chí các tỉnh Bắc Kỳ, công trình được xuất bản năm 1927. Năm 1999 nhà xuất bản Văn Hóa Thông tin tái bản cùng với các công trình Địa dư chí một số huyện của ông.

Từ năm 1928 trở đi, ông chuyển ra làm tri huyện. Đến bất kỳ huyện nào, việc đầu tiên ông làm là vừa vỗ về vừa răn đe chánh tổng, lý trưởng không được nhũng nhiễu dân, mà phải bảo ban khuyến khích họ lo làm ăn phát triển kinh tế. Vì thế mà yên được dân. Khi ấy ông rảnh tay biên soạn địa chí các huyện nơi mình trị nhậm. Trong các năm 1932-1933, ông làm tri huyện Quỳnh Côi và biên soạn địa chí của huyện đó, do nhà in Văn Tân, Hà Nội ấn hành năm 1933. Ngoài địa chí huyện Quỳnh Côi, ông còn biên soạn địa chí các huyện Cẩm Giàng (1931) Bình Lục (1935).

Đến năm 1939, do bất đồng chính kiến với viên công sứ Bắc Ninh, ông từ chức tri huyện xin chuyển về làm việc ở Cục Lưu trữ phủ Thống sứ Bắc kỳ. Năm 1941, khi ông đang hoàn chỉnh cuốn đia dư chí huyện Võ Giàng thì bị xuất huyết não. Bị liệt nửa người, ông phấn đấu luyện tập dùng tay trái để tiếp tục công trình biên soạn, nhưng ông đã không kịp hoàn thành thì đã mất ngày 14 tháng 5 năm 1945. Giá như trời để ông sống thêm vài chục năm nữa thì không biết ông sẽ còn biên soạn được địa chí bao nhiêu huyện nữa! Và cũng giá như có vài chục vị tri huyện cũng làm như ông thì kho sách Địa dư chí của nước nhà giàu thêm biết mấy!

Ngô Vui